VirtualBox Üzerinde Adım Adım Pardus Sunucu 25 Kurulum Rehberi
Pardus 25 sunucu kurulumu rehberimiz ile sunucu yönetimi dünyasına adım atmak, yerli işletim sistemimiz Pardus’un sunucu yeteneklerini test etmek veya güvenli bir laboratuvar ortamı oluşturmak istiyorsanız incelemeniz gereken bir kaynaktır. Sanallaştırma en doğru başlangıç noktasıdır. Bu rehberde, Pardus 25 (Bilge) sunucu sürümünü, Oracle VM VirtualBox kullanarak sanal bir makine üzerine nasıl kuracağınızı en ince detayına kadar inceleyeceğiz.
Sunucu sürümleri, son kullanıcı odaklı masaüstü sürümlerinden (XFCE, GNOME) farklı olarak grafik arayüzsüz (headless) gelir ve minimum sistem kaynağı ile maksimum performans hedefler. Bu kurulum, Linux komut satırı (CLI) hakimiyetinizi geliştirmek için de mükemmel bir fırsattır.
Bölüm 1: Sanal Makinenin Hazırlanması
Kuruluma başlamadan önce Pardus’un resmi web sitesinden Pardus Sunucu 25.0 ISO dosyasını indirdiğinizden ve bilgisayarınızda VirtualBox‘ın kurulu olduğundan emin olun.
1. Yeni Sanal Makine Sihirbazı
VirtualBox programını açın. Ana ekranda, üst menüde yer alan “Yeni” butonuna tıklayarak sanal makine oluşturma sihirbazını başlatın.

2. İsimlendirme ve İşletim Sistemi Türü
Sanal makinenize bir isim verin (Örn: PardusServer). Pardus, Debian tabanlı bir dağıtım olduğu için Tür kısmını “Linux”, Sürüm kısmını ise “Debian (64-bit)” olarak seçin. “ISO Kalıbı” bölümünden indirdiğiniz Pardus ISO dosyasını seçerek devam edin.

3. Donanım Kaynaklarının Atanması
Sunucunuzun performanslı çalışması için kaynak ataması yapmalısınız. Pardus Sunucu, grafik arayüzü olmadığı için düşük kaynaklarla çalışabilir ancak rahat bir deneyim için:
- RAM: En az 2048 MB (2 GB)
- İşlemci: En az 2 Çekirdek (CPU) vermeniz önerilir.

4. Sanal Sabit Disk Oluşturma
Sunucunun verilerini depolayacağı bir sanal disk oluşturun. “Şimdi Sanal Bir Disk Oluştur” seçeneği ile devam edin. Başlangıç ve testler için 20 GB boyutunda bir disk yeterli olacaktır. Diskin doldukça yer kaplaması için dosya türünü VDI ve yapılandırmayı dinamik olarak bırakabilirsiniz.

5. Yapılandırma Özeti
Sihirbazın son adımında, yaptığınız tüm ayarların bir özetini göreceksiniz. Her şey doğru görünüyorsa “Bitir” butonuna tıklayarak sanal makineyi oluşturun.
Bölüm 2: Pardus 25 Sunucu Kurulumu Adımları
Sanal makinenizi oluşturduktan sonra “Başlat” butonuna basın. Sanal makine, bağladığınız ISO dosyasından önyükleme (boot) yapacaktır.
6. Kurulumu Başlatma
Sistem açıldığında sizi GRUB önyükleme menüsü karşılar. Burada “Install” (veya Dil seçimine göre “Kur”) seçeneğini seçip Enter tuşuna basarak metin tabanlı kurulumu başlatın. (Grafiksel Kurulum seçeneği de mevcuttur ancak sunucu kurulumlarında metin tabanlı arayüz daha stabildir).

7. Dil Seçimi
Kurulum sürecini ve işletim sisteminin varsayılan dilini belirleyin. Listeden “Turkish – Türkçe” seçeneğini bularak devam edin.

8. Bileşenlerin Yüklenmesi
Dil seçiminden sonra kurulum sihirbazı, CD/ISO içeriğindeki gerekli ek bileşenleri belleğe yükleyecektir. Bu işlem kısa sürer, sadece beklemeniz yeterlidir.

9. Ağ Yapılandırması (Hostname)
Sistem, ağ ayarlarını DHCP üzerinden otomatik olarak alacaktır. Ardından sunucunuza bir makine adı (hostname) vermenizi isteyecektir. Bu isim, terminalde ve ağ taramalarında görünecek isimdir (Örn: pardus, server25, parduslab).

10. Kullanıcı Hesabı Oluşturma
Linux sistemlerde güvenlik gereği “root” kullanıcısı ile doğrudan oturum açmak yerine yetkili bir standart kullanıcı oluşturulur. Bu adımda, oluşturulacak yeni kullanıcı için Tam Ad ve Soyad bilginizi girin. Sonraki adımlarda kullanıcı adı (username) ve parola belirlemeniz istenecektir.

11. Disk Bölümleme Yöntemi
Yeni başlayanlar ve sanal makine ortamları için en temiz yöntem, tüm diski otomatik yapılandıran seçenektir. “Yardımcı ile – diskin tamamını kullan” seçeneğini seçin.

12. Bölümleme Şeması
Diskinizi seçtikten sonra, dosyaların nasıl ayrılacağını belirleyin. Sunucu yönetiminde ileri seviye değilseniz “Tüm dosyalar tek bölümde (yeni kullanıcılar için önerilir)” seçeneği en uygunudur.

13. Değişiklikleri Onaylama
Sihirbaz, diski nasıl formatlayacağını size özetleyecektir. “Bölümlemeyi bitir ve değişiklikleri diske kaydet” dedikten sonra gelen onay ekranında “Evet” seçeneğini işaretleyerek formatlama işlemini başlatın. Dikkat: Bu işlem diskteki verileri silecektir (Sanal makinede olduğumuz için sorun yok).

14. Temel Sistemin Kurulumu
Disk formatlandıktan sonra Pardus, temel sistem dosyalarını ve çekirdeği diske kopyalamaya başlayacaktır. Bu süreç bilgisayarınızın hızına göre birkaç dakika sürebilir.

15. GRUB Önyükleyici Kurulumu
Kurulumun sonuna doğru, sistemin açılabilmesi için GRUB önyükleyicisinin kurulması gerekir. “GRUB önyükleyici birincil sürücüye kurulsun mu?” sorusuna “Evet” yanıtını verin ve kurulum yapılacak diski (/dev/sda) seçin.

16. Kurulumun Tamamlanması
“Kurulum tamamlandı” mesajını gördüğünüzde işlem başarıyla bitmiş demektir. VirtualBox’ın ISO dosyasını otomatik çıkarıp çıkarmadığını kontrol edebilirsiniz, ancak genellikle otomatik yapılır. “Devam” butonuna basarak sanal makineyi yeniden başlatın.

17. İlk Oturum Açma
Sistem yeniden başladığında sizi siyah bir komut satırı ekranı karşılayacaktır. Kurulum sırasında (10. adımda) belirlediğiniz kullanıcı adınızı ve ardından parolanızı girerek sisteme giriş yapın. (Not: Parola yazarken güvenlik gereği ekranda karakter görünmez).

Tebrikler! Artık VirtualBox üzerinde çalışan, tamamen yerli ve milli Pardus 25 Sunucunuz kullanıma hazır.
Pardus 25 Sunucu Kurulumu – Sıkça Sorulan Sorular
Pardus Sunucu sürümünde neden masaüstü (grafik arayüz) yok?
Sunucu sürümleri, sistem kaynaklarını (RAM, CPU) sadece servisler (Web, Veritabanı, DNS vb.) için kullanmak üzere tasarlanmıştır. Grafik arayüz gereksiz kaynak tüketir ve güvenlik risklerini artırabilir. İstenirse sonradan XFCE veya GNOME kurulabilir ancak sunucu için önerilmez.
Sanal makineye ne kadar RAM vermeliyim?
Pardus Sunucu, grafik arayüzsüz olduğu için 512 MB RAM ile bile çalışabilir. Ancak üzerinde veritabanı veya web sunucusu gibi servisler çalıştıracaksanız, en az 2 GB (2048 MB) RAM vermeniz performans açısından sağlıklı olacaktır.
“sudo” komutu çalışmıyor, ne yapmalıyım?
Pardus kurulumunda root parolası belirlediyseniz, oluşturduğunuz standart kullanıcı otomatik olarak “sudo” grubuna eklenmemiş olabilir. Root kullanıcısına geçmek için su - komutunu kullanabilir, ardından kullanıcınızı yetkilendirmek için usermod -aG sudo kullanıcıadınız komutunu uygulayabilirsiniz.
Kurulumdan sonra internete bağlanamıyorum, sorun nedir?
VirtualBox ağ ayarlarının “NAT” modunda olduğundan emin olun. Sunucu içerisinde internet bağlantısını kontrol etmek için ping google.com komutunu kullanabilirsiniz. Eğer IP almamışsa ip a komutuyla arayüzü kontrol edip dhclient komutuyla IP almayı deneyebilirsiniz.
Pardus 25 Sunucu ücretli mi?
Hayır, Pardus açık kaynak kodlu ve tamamen ücretsiz bir işletim sistemidir. TÜBİTAK ULAKBİM tarafından geliştirilir ve sunucu dahil tüm sürümleri ücretsiz olarak indirilebilir, kurumsal ortamlarda lisans ücreti olmadan kullanılabilir.