Linux dosya izinleri: chmod ve chown örnekleri

Linux dosya izinlerini kullanıcı, grup ve diğerleri ayrımıyla öğrenin. chmod ve chown örneklerini önce deneme klasöründe uygulayarak dosya erişimini kontrollü biçimde düzenleyin.

İzin satırını okuyun

Linux, bir dosyanın sahibi ve grubunun yanında üç izin kümesi tutar: sahibi, grubu ve diğer kullanıcılar. r okuma, w yazma, x çalıştırma veya dizinde geçiş iznidir. Dosya ve dizin için aynı harfin etkisi farklı olabilir.

ls -l "$HOME"
idCode language: JavaScript (javascript)

Örnek bir -rw-r—– satırı normal dosyayı gösterir. Sahip okuyup yazabilir, grup okuyabilir, diğerleri erişemez. Dizinlerde r isimleri listelemek, x ise içindeki bilinen öğelere erişmek için önemlidir. Bir dosyayı okumak için üst dizinlerde de geçiş izni gerekir.

Güvenli bir deneme alanı oluşturun

Örnekleri gerçek uygulama klasörü yerine yeni bir deneme klasöründe yürütün. Komut mevcut deneme dosyasını yalnız touch ile açar; önemli dosyaları bu adlarla yerleştirmeyin.

mkdir -p "$HOME/izin-denemesi"
touch "$HOME/izin-denemesi/ornek.txt"
ls -ld "$HOME/izin-denemesi"
ls -l "$HOME/izin-denemesi/ornek.txt"Code language: JavaScript (javascript)

Başlangıç izinlerini not alın. Yeni dosyanın izinleri umask ayarına bağlıdır; her bilgisayarda aynı sonucu varsaymayın.

Sembolik chmod ile küçük değişiklik yapın

u sahip, g grup, o diğerleri, a herkes anlamına gelir. + izin ekler, – kaldırır, = belirtilen izin kümesini ayarlar. Aşağıdaki örnek grubun yazma iznini kaldırır, sahibin okuma/yazmasını açıkça belirler.

chmod u=rw,g=r,o= "$HOME/izin-denemesi/ornek.txt"
ls -l "$HOME/izin-denemesi/ornek.txt"Code language: JavaScript (javascript)

Sonuç -rw-r—– olmalıdır. Dosyanın sahibiyken sudo gerekmez. Yetki reddi görürseniz dosyanın sahibiyle işlemi yapan kullanıcıyı karşılaştırın; doğrudan her şeyi sudo ile değiştirmeyin.

Sayısal izinler ne anlama gelir?

r=4, w=2, x=1 olarak toplanır. 640 dosya için sahibine okuma/yazma, gruba okuma, diğerlerine hiçbir izin vermez. Dizin için 750 sahibine tam erişim, gruba okuma/geçiş, diğerlerine erişimsizlik anlamına gelir.

chmod 640 "$HOME/izin-denemesi/ornek.txt"
chmod 750 "$HOME/izin-denemesi"Code language: JavaScript (javascript)

777 genel bir hata çözümü değildir; herkesin yazmasına izin vererek veri bütünlüğünü etkileyebilir. Ayrıca üst dizin, ACL ve servis güvenlik ayarları nedeniyle 777 bile asıl nedeni çözmeyebilir.

Sahip ve grubu değiştirin

chown sahipliği, chgrp grup bilgisini değiştirir. Bir dosyayı başka kullanıcıya devretmek genellikle yönetici yetkisi ister. Aşağıdaki komut şablondur; hesap ve grup adlarını id/getent ile doğrulayın.

# Şablon: kullanıcı ve grup adlarını kendi sisteminize göre seçin.
# sudo chown KULLANICI:GRUP /tam/yol/dosya
# chgrp UYESI_OLDUGUNUZ_GRUP /tam/yol/dosyaCode language: PHP (php)

Dosyayı yalnız mevcut gruplarınızdan birine atamak uygun yetkiyle mümkündür. Servis verilerinin sahipliğini rastgele hesabınıza almak servisin çalışmasını engelleyebilir.

Toplu izin değişikliğinde dikkat edin

chmod -R bütün alt öğeleri etkiler. Dizinlerin x iznine ihtiyaç duyması, sıradan metin dosyalarının aynı izne ihtiyaç duymaması nedeniyle tek bir sayıyı bütün ağaca uygulamak yanlış sonuç oluşturabilir. Önce dosyaları ve dizinleri ayrı listeleyin.

find "$HOME/izin-denemesi" -type d -print
find "$HOME/izin-denemesi" -type f -printCode language: PHP (php)

Geri almak için önceki izin ve sahiplik kaydı gerekir. Mevcut sistem ağacına toplu değişiklik uygulamadan önce yedek veya erişim planı oluşturun.

Sıkça sorulan sorular

İlgili rehberler

• Pardus sudo yetkileri ve sudoers yapılandırması
• Linux dizin yapısı: temel klasörler ve görevleri

Kaynaklar

• GNU chmod belgesi
• GNU chown belgesi
• Linux dosya izinleri ve inode belgesi

Komut seçenekleri resmî belgelerle karşılaştırıldı. Kontrol tarihi: 7 Ekim 2026. Örnekler Pardus ortamında uçtan uca çalıştırılmış bir laboratuvar testi olarak sunulmaz; çıktı ve aygıt adları sisteminize göre değişir.